Skip to Menu Skip to Content Skip to Footer

Butter Bean or Phaseolus lunatus

Origin and uses

Binomial name of Butter bean is Phaseolus lunatus. It is commonly known as the lima bean or butter bean; it is also known as Haba bean, Pallar bean, Burma bean, Guffin bean, Hibbert bean, Sieva bean, Rangoon bean, Madagascar bean, Paiga, Paigya, prolific bean, civet bean, sugar bean or đậu ngự (Vietnamese).

By 1301, cultivation had spread to North America, and in the sixteenth century the plant arrived and began to be cultivated in the Eastern Hemisphere.The small-seeded wild form (Sieva type) is found distributed from Mexico to Argentina, while the large-seeded wild form (Lima type) is found distributed in the north of Peru.In the Southern United States, lima beans and butter beans are seen as two distinct types of beans.

These beans are white, of almost uniform size and flat oval shaped. They are soft, tender and tasting. Because of their sweetness it is essential that they be protected from infestation. By boiling they are converted into paste or jelly for cakes or cookies, and also used for soups or curries. It is also one of the ingredients used in the manufacture of vermicelli.


Nutritional value

Lima beans contain both soluble fiber, which helps regulate blood sugar levels and lowers cholesterol, and insoluble fiber, which prevents constipation, digestive disorders, irritable bowel syndrome and diverticulitis.

Lima beans also provide folate and magnesium. Folate lowers levels of homocysteine, an amino acid that is an intermediate product in an important metabolic process called the methylation cycle. Elevated blood levels of homocysteine are an independent risk factor for heart attack, stroke, and peripheral vascular disease.


Production of Myanmar

In Myanmar , Butter Bean is gown in winter only .  Producing States and Divisions are Sagaing, pegu ( East and West), Megue , Mandalay , Mon, Shan (North) and Irriwady. Among them Megew Division produce good quality of better beans which is liked by Japan buyer.

 

Export of Myanmar

In Myanmar, about 75% of total production of Butter Bean is exported to  China,Japan, Korea, Singapore and UAE by  oversea or Border trade.Myanmar exported about 1600 tonnes in 2006-07, over 17000 tonnes in 2007-08, over 16000 tonnes in 2008-09, about 12000 tonnes in 2009-10 and about 9000 tonnes in 2010-11 (up to November).

 

ေထာပတ္ပဲမူရင္းဇစ္ျမစ္

ေထာပတ္ပဲ၏ Binomial အမည္မွာ Phaseolus lunatus ျဖစ္ၿပီး အမ်ားသံုးအမည္မ်ားမွာ Lima bean (သို႔) Butter bean တို႔ျဖစ္ပါသည္။ ေထာပတ္ပဲကို ၁၃ဝ၁ ခုႏွစ္ ေျမာက္အေမရိက တြင္ ျပန္႔ႏွံ႕စိုက္ပ်ိဳးလာၾကၿပီး ၁၆ ရာစုခန္႔တြင္ ကမၻာ့အေရွ႕ဘက္ျခမ္းတြင္ စတင္စိုက္ပ်ိဳးလာေၾကာင္း သိရပါသည္။။ ေထာပတ္ပဲအေသးကို မကၠစီကိုႏွင့္ အာဂ်င္တီးနား တို႔မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စိုက္ပ်ိဳးၿပီး ပဲအႀကီးကို ပီရူးေျမာက္ပိုင္းမွာ စိုက္ပ်ိဳးေၾကာင္းသိရပါသည္။



အဟာရတန္ဖိုး

ေထာပတ္ပဲတြင္ ေသြးပံုမွန္လည္ပတ္ေစၿပီး ကိုလက္စထေရာနည္းသည့္ ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္သည့္ အမွ်င္ဓါတ္အျပင္ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ အစာမေက်ျခင္း၊ အူမကင္ဆာျဖစ္ျခင္းတို႔ကို ကာကြယ္ႏိုင္ သည့္ ေပ်ာ္ဝင္ျခင္း မရွိသည့္ အမွ်င္ဓါတ္ ဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးပါဝင္ေၾကာင္း သိရပါသည္။



ျမန္မာႏိုင္ငံထုတ္လုပ္မႈ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေထာပတ္ပဲကို ေဆာင္းရာသီတြင္သာ စိုက္ပ်ိဳးၿပီး စစ္ကိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း (အေရွ႕ႏွင့္အေနာက္)၊ မေကြး၊ မႏၲေလး၊ မြန္၊ ရွမ္းျပည္နယ္(ေျမာက္ပိုင္း)ႏွင့္ ဧရာဝတီတိုင္း ေဒသႀကီးတို႔မွာ စိုက္ပ်ိဳးပါသည္။ စိုက္ပ်ိဳးသည့္ ေဒသမ်ားအားလံုးအနက္ မေကြးတိုင္းမွ ထြက္ရွိသည့္ ေထာပတ္ပဲမွာ အရည္အေသြးေကာင္းမြန္မႈေၾကာင့္ အမ်ားဆံုးဝယ္ယူသည့္ ဂ်ပန္ ဝယ္လက္မ်ားမွ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ႏွစ္စဥ္ ေထာပတ္ပဲ တန္ခ်ိန္   --- ဝန္းက်င္ ထုတ္လုပ္မႈရွိေၾကာင္း သိရပါသည္။



ျပည္ပတင္ပို႔မႈ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေထာပတ္ပဲထြက္ရွိမႈ၏ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ စင္ကာပူ ႏွင့္ ယူေအအီးႏိုင္ငံမ်ားကို ပင္လယ္ေရေၾကာင္း(သို႔) နယ္စပ္ကုန္သြယ္မႈမွ တင္ပို႔မႈရွိၿပီး ဘ႑ာႏွစ္အလိုက္တင္ပို႔မႈအေနျဖင့္ ၂ဝဝ၆-ဝ၇ တြင္ တန္ခ်ိန္ ၁၅ဝဝ ေက်ာ္၊ ၂ဝဝ၇-ဝ၈ တြင္ တန္ခ်ိန္ ၁၇ဝဝဝ ေက်ာ္၊ ၂ဝဝ၈-ဝ၉ တြင္ တန္ခ်ိန္ ၁၆ဝဝဝ ေက်ာ္၊ ၂ဝဝ၉-၁ဝ တြင္ တန္ခ်ိန္ ၁၂ဝဝဝ ခန္႔ႏွင့္ ၂ဝ၁ဝ-၁၁ (ႏိုဝင္ဘာလအထိ) တန္ခ်ိန္ ၉ဝဝဝ နီးပါး တင္ပို႔မႈရွိေၾကာင္း သိရပါသည္။

 


ေထာပတ္ပဲ

ေထာပတ္ပဲ၏အမည္မ်ားကုိ ေအာက္ပါအတုိင္း ေခၚေဝၚေၾကာင္းသိရပါသည္။

(က) သီးႏွံအမည္
-  ေထာပတ္ပဲ
(ခ)
ေဒသအေခၚအေဝၚ
- ေထာပတ္ပဲ၊ ျမီးေတာက္ပဲ၊ ပဲေထာပတ္
(ဂ) အဂၤလိပ္အမည္ 
- BUTTER BEAN, LIMA BEAN
(ဃ) ရုကၡေဗဒအမည္ - PHASEOLUS LUNATUS LINN


ပဲ၏ပုံသ႑ာန္၊ အရြယ္အစားႏွင့္ အေရာင္အဆင္း

ေထာပတ္ပဲ၏ပုံသ႑ာန္မွာ ဘဲဥပုံသ႑ာန္အျပားျဖစ္ျပီး၊ အေရာင္ျဖဴ၍ထုပါးပါသည္။ ေထာပတ္ပဲ၏ပွ်မ္းမွ်အရြယ္အစားမွာ အလ်ား (၁ဝ) မီတာမွ (၁၈) မီလီမီတာ၊ အနံ (၆) မီလီမီတာမွ (၁၂) မီလီမီတာအထိရွိပါသည္။ မႏၱေလးတုိင္းမွေထာပတ္ပဲကုိ တုိင္းတာ ေလ့လာ ရာတြင္ ပ်မ္းမွ်အလ်ား ၁၅.၅ x အနံ ၁၂.ဝ ႏွင့္ ထု ၃.၉ မီလီမီတာရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရ ပါသည္။ ေထာပတ္ပဲတစ္ေစ့၏ ပ်မ္းမွ် အေလးခ်ိန္ကုိ ေလ့လာခ်ိန္တြယ္ရာတြင္ ၈.၅၁ ဂရမ္ ခန္႔ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ ပဲအမ်ဳိးအစားမ်ားတြင္ ေထာပတ္ပဲသည္ လုံးၾကီးအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ ပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေထာပတ္ပဲ၏ အေရာင္အဆင္းမွာ အျဖဴတြင္ ႏုိ႕ႏွစ္ေရာင္သမ္းမွဳ ေတြ႕ရပါသည္။ ေထာပတ္ပဲတြင္ အခ်ဳိ႕အနီ၊ ခရမ္း၊ အၫဳိ၊ အနက္မ်ားရွိေၾကာင္း သိရပါသည္။


အသီး၏ ပုံသ႑ာန္ႏွင့္အရြယ္အစား

ေထာပတ္ပဲအသီး၏ ပုံသ႑ာန္မွာ ပဲလိပ္ျပာ၊ ပဲပုဇြန္တုိ႕ႏွင့္ ဆင္တူလ်က္ ယင္းပဲသီး မ်ားထက္ အနည္းငယ္ေသးပါသည္။ အလ်ား (၂.၅) လက္မမွ (၃) လက္မခန္႕ရွိ၍ အနံမွာ (ဝ.၅) လက္မ ခန္႕ရွိပါသည္။ အသီးႏုစဥ္အစိမ္းႏုေရာင္ရွိျပီး ရင့္မွည့္လာေသာအခါ ဝါဖန္႕ဖန္႕ အေရာင္သုိ႕ ေျပာင္းလာပါသည္။ အသီးတစ္ေတာင့္လ်င္ သီးေတာင့္ ၂၅ မွ ၅ဝ အတြင္း ပါတတ္ပါသည္။


ေထာပတ္ပဲတြင္ပါဝင္ေသာ အဟာရဓါတ္မ်ား

ေထာပတ္ပဲတြင္ပါဝင္ေသာ အဟာရဓါတ္ ရာခုိင္ႏွဳန္းတုိ႕မွာ ဗဟုိသုေတသနလုပ္ငန္း အဖြဲ႕၏ ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ခ်က္အရ ေအာက္ပါအတုိင္း ျဖစ္ေၾကာင္းသိရပါသည္။

(၁) 
အစုိဓါတ္ (Moisture %)
18.47 %
(၂)
အဆီဓါတ္ (Fat %)       
1.33 %
(၃)  
အမွ်င္ဓါတ္    (Fibre %) 5.03 %
(၄)
ပ႐ုိတင္းဓါတ္ (Protein %)          
15.88 %
(၅)  
ျပာဓါတ္ (Ash %)          
3.54 %
(၆) ကာဘုိဟုိက္ဒရိတ္ (Carbo Hydrate %) 55.75 %
100.00 %

 

ေထာပတ္ပဲ၏မူရင္းေဒသ (ORIGIN)

ေထာပတ္ပဲ၏မူရင္းေဒသမွာ ကမၻာသစ္မွျဖစ္ေၾကာင္း၊ မက္ကိ (MACKIE-1943)၏ အဆုိအရ ေထာပတ္ပဲ၏မူရင္းေဒသမွာ ဂြါတီမာလာမွျဖစ္ေၾကာင္း၊ သုိ႕ရာတြင္ မၾကာမီမွ ရရွိေသာ အေထာက္အထားမ်ားအရ ယင္းပဲအရြယ္အေသးမ်ား၏ မူလေဒသမွာ မကၠဆီကုိႏုိင္ငံ ပစၥဖိတ္ကမ္းေတာင္ေျခမွျဖစ္ေၾကာင္း၊ ပဲအရြယ္အၾကီးမ်ား၏မူလေဒသမွာ ဗီရႈးႏုိင္ငံမွ ျဖစ္ေၾကာင္း အခ်ဳိ႕သုေတသီမ်ားမွ ေဖာ္ျပၾကပါသည္။


စုိက္ပ်ဳိးေဒသပ်ံႏွံ႔ျခင္း (DISTRIBUTION)

အထက္ေဖာ္ျပပါ မူရင္းေဒသႏွစ္ခုမွ အပူပုိင္းေဒသမ်ားသုိ႕ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာေၾကာင္း၊ ယခုအခါ အေမရိကန္အလယ္ပုိင္း၊ အေမရိကန္ႏွင့္ ကေနဒါတုိ႕တြင္ေတြ႕ရေၾကာင္း၊ ေထာပတ္ပဲကုိ စပိန္သေဘၤာသား မ်ားက ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံသုိ႕ သယ္ယူျဖန္႕ျဖဴးခဲ့ျပီး ယင္းမွတစ္ဆင့္ အာရွတုိုက္သုိ႔ ပ်ံ႕ႏွံ႕ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါသည္။


ၾကဳိက္ႏွစ္သက္သည္႔ ရာသီဥတု၊ စုိက္ပ်ဳိးသည့္ကာလႏွင့္ ရိတ္သိမ္းသည့္ကာလ

အျခားေဆာင္းသီးႏွံမ်ားနည္းတူ အစုိဓါတ္ျဖင့္ပင္ စုိက္ပ်ဳိးေအာင္ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ေျမအျမင့္ပုိင္းေဒသမ်ား၌ စုိက္ပ်ဳိးခ်ိန္တြင္ မုိးအသင့္အတင့္ရြာသြန္းပါက ေထာပတ္ပဲအတြက္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစ ပါသည္။ သီးလုံံးတည္ျပီးေနာက္ပုိင္း၌ မုိးေရကုိမလုိေတာ့ဘဲ ေျမအစုိဓါတ္ ႏွင့္ပင္ ျဖစ္ထြန္းေအာင္ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ေထာပတ္ပဲကုိအပူပုိင္းေဒသ မုိးေရခ်ိန္လက္မ ၃၆ ႏွင့္ ၆ဝ လက္မၾကား ရြာသြန္း သည့္ေနရာမ်ား၌ ျဖစ္ထြန္းေအာင္ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ မုိးေရခ်ိန္လက္မ ၃၅ ေအာက္ရြာသည့္ မလွဳိင္ျမဳိ႕နယ္ေဒသမ်ားတြင္ စုိက္ပ်ဳိးေၾကာင္းသိရပါသည္။

ေထာပတ္ပဲကုိ ေျမျပန္႕ေဒသမ်ား၌ ၾသဂုတ္ႏွင့္စက္တင္ဘာလမ်ားတြင္ စုိက္ပ်ဳိးေလ့ရွိၿပီး ဂန္႕ေဂါျမဳိ႕နယ္တြင္မူ ေအာက္တုိဘာလခန္႕မွစ၍ စုိက္ပ်ဳိးေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။ ေထာပတ္ပဲ၏ သက္တမ္းမွာ (၁၂ဝ) ရက္ခန္႕ရွိပါသည္။

ေထာပတ္ပဲကုိ ေျမျပန္႕ေဒသမ်ားတြင္ ဇန္နဝါရီလႏွင့္ ေဖေဖၚဝါရီလတုိ႕တြင္ ရိတ္သိမ္း ၾက၍ ဂန္႕ေဂါကဲ့သုိ႕ ေတာင္ေပၚေဒသမ်ားတြင္မူ မတ္လခန္႕တြင္ရိတ္သိမ္းပါသည္။ ေထာပတ္ပဲ သီးမ်ား သုံးပုံႏွစ္ပုံခန္႕ ဝါေျခာက္လာပါက ရိတ္သိမ္းႏုိင္ျပီျဖစ္ပါသည္။


စားသုံးနည္းမ်ား

ေထာပတ္ပဲကုိ ျပဳတ္၍လည္းေကာင္း၊ ပဲၾကမ္းေၾကာ္ျပဳလုပ္၍လည္းေကာင္း၊ ပဲေရပြ ျပဳလုပ္၍လည္းေကာင္း စားသုံးၾကပါသည္။ ပဲမွဳန္႔ျပဳလုပ္၍လည္း အသုံးျပဳပါသည္။ ဟင္းလ်ာ အျဖစ္ ေထာပတ္ပဲ ကုိ အသုံးျပဳနည္းပါးသည္။ ေတာင္သူမ်ားအေနျဖင့္အိမ္တြင္စားသုံးရန္ ၁ တင္း မွ ၂ တင္းခန္႕သာခ်န္ ထားေလ့ရွိပါသည္။

Login Register





Login
Register

Products

black_eyed_pea
black_eyed_pea_1
black_eyed_pea_2
black_matpe
bocate
butter_beans
butter_beans_1
butter_beans_2
chick_peas
chick_peas_1
dry_urad
lentil
lentil_1
lentil_2
lima_bean
maung
maung_1
maung_3
maung_4
maung_5
pegyi
peyin
peyin_1
pigeon
pigeon_1
pigeon_3
red_kidney
red_kidney_1
sesame_seeds
sesame_seeds_1
sesame_seeds_black
soya
sultani
sultanipya
urad_1
white_lentils
beans

Who is Online ?

We have 20 guests online